استان كرمان در يك نگاه

تصويري از كشاورزي استان

جنگل و مرتع

آبخيز داري

 وضعيت صنعتي استان

طرح هاي ويژه صنعتي

وضعيت شهركهاي صنعتي

اولويتهاي سرمايه گذاري استان

نگرشي بر عملكرد بخش صنعت در سال 1380

 وضعيت معدني استان

طرحهاي ويژه معدني

نگرشي بر عملكرد بخش معدن در سال 1380

وضعيت زمين شناسي و نحوه استقرار معادن استان كرمان

استان كرمان با مساحتي برابر 185675كيلو متر مربع در قسمت جنوب شرقي فلات ايران بين 25 تا 32 درجه عرض شمالي و 53 تا 59 درجه طول شرقي از نصف النهار گرينويچ واقع شده است و با دارا بودن   4 /11 از مساحت كل كشور دومين استان پهناور ايران  بعد از استان خراسان مي باشد . اين استان در بخش وسيعي از مناطق كويرهاي جنوب شرق فلات ايران قرار دارد كه طبعاً اقتضاي نوعي آب و هواي يكنواخت مي نمايد ولي وجود كوههاي مرتفع مانند هزار ، لاله زار ، پلوار ، چفتان ، بحر آسمان ، كوهبنان و جبال بارز كه از ارتفاعات مهم استان هستند موجب تنوع آب و هوايي از سردسير تا بسيار گرم و خشك شده كه در كمتر اقليمي از فلات ايران قابل مشاهده است . اين اختلاف ارتفاع بين 4465 متر از سطح دريا در قله كوههاي مرتفع تا300 الي 400 متر از سطح دريا در دشتهاي شهداد و جازموريان مشهود مي باشد در نتيجه ميتوان اين استان را از نظر آب  و هوايي چنين طبقه بندي نمود :

1. منطقه گرمسيري شامل بم ، نرماشير ، ارزوئيه ، شهداد ، كهنوج و جيرفت .

2. منطقه معتدل كه عبارت از نواحي شهرستان بردسير ، شهربابك ، بافت و بخشي از سيرجان .

3. منطقه كويري كه حاشيه كوير را شامل مناطق زرند ، كرمان ، رفسنجان ، راور و بخشي از سيرجان در بر مي گيرد .

اختلاف درجه حرارت در نقاط مختلف استان از 50 درجه بالاي صفر در مناطق گرمسير تا 17 درجه زير صفر  در مناطق سردسير در طول سال وجود دارد . بارندگي در استان بسيار اندك و متغير و از نظر آبهاي سطحي فقير است و در نتيجه اكثراً از منابع آبهاي زيرزميني بصورت قنات و چاه استفاده ميشود .بيلان آبهاي زيرزميني تقريباً در تمام استان منفي است .شهرستانهاي رفسنجان ، سيرجان ، زرند و كرمان از نظر تعادل آبهاي زيرزميني و پايين رفتن سطح آن دچار بحران مي باشند . از نظر تقسيمات آبشناسي محدوده استان كرمان در چهار حوزه آبريز اصلي كشور قرار داردكه عبارتند از : حوزه هاي آبريز باتلاق بافت ،باتلاق گاوخوني ، حاشيه كوير لوت و حوزه آبريز جازموريان .

بطور كلي ميزان بارندگي از 25 ميليمتر در دشتهاي گرم و خشك تا 300 ميليمتر در ارتفاعات متغير بوده و ميتوان متوسط بارندگي را در سطح استان 140 ميليمتر در سال فرض نمود . استان كرمان با توجه به تنوع  آب و هوايي كه دارد از نظر كشاورزي و كشت انواع محصولات زراعي و پرورش درختان طيف وسيعي داشته و مي توان در سطح استان و گوشه و كنار آن به محصولات متنوعي برخورد كرد كه تقسيم و طبقه بندي آنها را عواملي چون آب و هوا ، خاك و نور و درجه حرارت محيط ميسر مي سازد و از اين لحاظ استان را به مناطق مختلف مي توان  چنين تقسيم كرد :

1. منطقه گرمسيري كه در اين نواحي عمدتاً محصولات باغي مانند خرما و مركبات و محصولات زراعي از قبيل گندم ، جو ، علوفه ، صيفي و .... به عمل مي آيد .گياهاني چون گز ، كنار و اكاليپتوس را در اين مناطق مشاهده مي كنيم .   

2. منطقه معتدله و نواحي كوهستاني محصولاتي نظير گندم ، جو ، علوفه ، همچنين درختان سردسيري كشت و پرورش داده مي شود بنه ( الوك ) گون ، درمنه ، كهكم ، قوسك ، خارشتر از گياهان سردسيري استان كرمان مي باشند .

3. در منطقه كويري و حاشيه كوير عمدتاً باغات پسته و نباتات علوفه اي ، رستنيهايي چون گز ، تاق ، قيج ، كنار و كهور مشاهده مي شود .

استان توانسته است با داشتن سطحي معادل 436849 هكتار باغ 25 درصد باغات كشور را به خود اختصاص داده و رتبه اول باغباني كشوررا بنام خود رقم زند بنحويكه بر اساس آمار موجود باغات :

• سطح كل باغات استان كرمان با احتساب منطقه جيرفت و كهنوج بالغ بر هكتار 436849  ( نهال + بارور )                                          

• ميزان كل توليد محصولات باغي استان بالغ بر 1266541تن                                         

محصولات عمده باغي استان :

1. پسته :سطح زير كشت 283280   هكتار و ميزان توليد 250151 تن                         

2. خرما :سطح زير كشت 50593   هكتار و ميزان توليد 272345 تن                         

3. مركبات :سطح زير كشت 47349  هكتار و ميزان توليد    605019تن                         

4. گردو :سطح زير كشت 10415   هكتار و ميزان توليد    10988تن                         

ساير محصولات باغي از جمله گلستانهاي گل محمدي ، بادام ، زيتون و ميوه جات سردسيري و خشك نيز در زمره توليدات باغي استان محسوب مي گردد .

پسته : با توجه به مقاومت نسبي اين محصول به كم آبي و شوري خاك و سطح زير كشت بالا  (83 درصد باغات  كشور   ) و ( 3 / 82 درصد توليد پسته كشور )  رتبه اول كشور و جهان را دارا است و مي توان در طي يك برنامه كوتاه مدت 5 ساله و با افزايش عملكرد هر سال حداقل 100 كيلو گرم در هكتار شاهد افزايش توليدي معادل 115 هزار تن با ارزش ريالي معادل 2300 ميليارد ريال در پايان برنامه 5 ساله باشيم .

نخليات : با عنايت به اينكه 17 درصد خرماي جهان توسط ايران تامين مي گردد رتبه اول جهاني را به خود اختصاص داده است و بالغ بر 272300 تن آن در استان كرمان توليد مي گردد و 95 درصد ارقام خرماي استان در زمره ارقام مرطوب  ( عمدتاً مضافتي و كلوته و ... ) مي باشد .

مركبات : استان كرمان در زمره مناطق بسيار مستعد پرورش و توليد مركبات كشور محسوب مي گردد و رتبه سوم كشور را دارا است .

گردو : استان در رديف اولين استان گردو خيز كشور محسوب مي گردد ولي متاسفانه تا كنون به پتانسيل بالقوه عملكرد واقعي آن پي برده نشده است .

زيتون : بعنوان مهمترين محصول روغني در اراضي كه قابليت كشت محصولات ديگر را ندارد مي تواند بعنوان نباتي با ارزش مورد استفاده قرار گيرد . در حال حاضر سطح زير كشت باغات زيتون استان شامل 5 / 2103 هكتار است كه در صدي از باغات احداث شده وارد مرحله زايشي و توليد محصول شده است . استان كرمان به منظور تامين نهال سالم و عاري از آفات و بيماريها اقدام به تاسيس و راه اندازي سه واحد ميست توليد نهال زيتون با ظرفيت توليد نهال 1000000 اصله نهال در سال نموده است . بر طبق بررسيها و مطالعات بعمل آمده در اين استان توان توسعه سطح زير كشت 20000 هكتار باغ زيتون وجود دارد .

گل محمدي : يكي از مهمترين گياهان داروئي كه در استان كرمان در زمينه توسعه آن كار وسيعي شده اين گياه است كه مقام دوم سطح زير كشت را در سطح كشور بخود اختصاص داده است .اين درختچه با عمر نسبتاً طولاني و سطح توقع كم بطور طبيعي به كم آبي و شوري آب و حتي خاك مقاوم مي باشد و فرآورده هاي حاصل از آن گلاب و اسانس و ... در شرايط فعلي و آينده از اهميت خاص و ويژه اي برخوردار مي باشد . در حال حاضر سطح زير كشت در استان 5 / 1748 هكتار مي باشد كه متوسط عملكرد در واحد سطح 5 / 1800  كيلو گرم در هكتار ميباشد كه مقدار گلاب استحصالي از اين مقدار 2000 – 1500 ليتر بوده و مضاف بر آن از هر 1000 كيلو گرم گل حدود 500 – 300 گرم اسانس استخراج مي شود و سطوح قابل توسعه در استان بميزان 10000 هكتار مي باشد .

زراعت : شامل محصولاتي از قبيل گندم ، جو ، ذرت دانه اي ، يونجه ، سيب زميني ، چغندر قند ، پنبه و هم چنين كشت هاي متراكم گلخانه اي مي باشد . كل سطح زير كشت محصولات زراعي استان كرمان 329235 هكتارميزان توليد  2974722 تن افزايش بهره وري منابع توليد بخصوص آب به گونه اي كه بازده زراعت از 5 / . كيلوگرم توليد ماده خشك در ازاي هر متر مكعب آب مصرفي و نيل به 8 / . كيلو گرم افزايش مي يابد .

جنگل و مرتع

با توجه به محدوديت شديد اقليمي ، فقر پوشش گياهي و تخريب اراضي توسط عوامل انساني ، بيابان زدايي وجه قالب و تأثير گذار در اقليم استان ميباشد . بر اين اساس اقدامات بيابان زدايي در قالب پروژه نهال كاري در سطح 202000 هكتار ، بذر پاشي و بذر كاري در سطح 465000 هكتار و مالچ پاشي در سطح 24000 هكتار توسط اداره كل منابع طبيعي انجام گرديده است . 

با توجه به وضعيت استان كرمان در اين مورد بنحويكه با عنايت به ارقام:

1.  دام سبك استان شامل ( گوسفند ، بره ، بز و بزغاله ) 2700000 راس

2. گاو و گوساله 262800 راس

3. شتر23760نفر

واحدهاي گاو شيري صنعتي و نيمه صنعتي 154 واحد با ظرفيت 17000 مولد :

1. واحدهاي پروار بندي بره با ظرفيت 106000 راس

2. واحدهاي پروار بندي گوساله با ظرفيت 22500 راس

3. تعداد جمع آوري شير 45 مركز

4. 741 واحد مرغداري گوشتي با ظرفيت5400000 قطعه در هر دوره

5. 16 مرغداري با ظرفيت711000  قطعه در هر دوره

6. 6 واحد مرغداري مادر با ظرفيت280000 قطعه در هر دوره

7. 1 واحد مرغ اجداد با ظرفيت39000 قطعه در هر دوره

8. طيور بومي با ظرفيت900000 قطعه در هر دوره

اين زير بخش مهم و با ارزش با وجود ذخائر ژنتيكي و نژادهاي منحصر به فرد از جمله بز كركي رايني مي تواند نقش ارزندهاي را در بخش كشاورزي ، تامين نيازها و صادرات به ساير مناطق كشور و خارج ايفا نمايد بنحويكه امكان :

1. توليد گوشت قرمز32000 تن سالانه

2. توليد گوشت مرغ20500 تن سالانه

3. توليد تخم مرغ9730 تن سالانه

4. توليد شير171110 تن سالانه

5. توليد عسل6950 تن سالانه 

6. توليد كرك و پشم3200 تن سالانه 

 استان كرمان با توجه به اقليم هاي متفاوت و شرايط خاص آب و هوايي شرايطي را ايجاد نموده استتا 5 گونه آبزي در جاي جاي استان با نازلترين هزينه پرورش و توليد گردد و اين گونه هاي آبزي عبارتند از :

1. انواع ماهيان گرم آبي

2. انواع ماهيان سرد آبي ( با تاكيد بر پرورش قزل آلا )

3. ميگوي آب شيرين

4. آرتميا در آبهاي شور و غير قابل استفاده

5. شاه ميگوي آب شيرين

در طول تاريخ اين استان همواره مورد هجوم خشكسالي هاي پي در پي و بي امان بوده است به طوري كه نسبت تعداد سالهاي خشك به سالهاي تر دو به يك است و آمار بلند مدت نير حاكي از 7 سال خشكسالي پي در پي دارد و در 23 سال گذشته نيز استان با 13 سال خشكسالي متناوب روبرو بوده است و ازطرفي بر اساس آمارهاي موجود تقاضا براي آب در چند دهه اخير به شدت افزايش يافته ، بعنوان مثال در دو دهه پيش جمعاً 500 منبع آبي در كل استان وجود داشته كه هم اكنون به حدود 22000 منبع رسيده و ميزان مصرف آب از 7/1 ميلياردمكعب به حدود 47/6 ميليارد متر مكعب رسيده است . در بخش آبهاي زير زميني است استان با اضافه برداشت 540 ميليون متر مكعب در سال روبرو بوده كه بايست با تمهيداتي اين فشار از روي منابع زير زميني آب برداشته شود .

آبخيز داري

 لازم به ذكر است در دو دهه گذشته بالغ بر 500 مورد سيل در استان كرمان گزارش گرديده كه موجب خسارات غير قابل تصوري گرديده است . آبخيزداري به لحاظ تنوع و هزينه اجرايي كم و زود بازده محسوب ميشود حجم اعتبارات اين بخش مهم بسيار ناچيز و متناسب با نيازهاي منطقه نمي باشد . در حال حاضر نيز بيش از 340 هزار هكتار از حوزه هاي آبخيز استان تحت پوشش مطالعات توجيهي اجرايي قرار دارد . و براي بيش از 160 منطقه استان بر اساس تقاضاي مستقيم مردم و مسئولين گزارشات كارشناسي و پيشنهادي در قالب پروژه ها  تهيه شده است .

 وضعيت صنعتي استان

استان كرمان ، استان كشاورزي بوده كه در حال حاضر بيشتر بعنوان يك استان صنعتي و معدني با توجه به آمار قابل طرح ميباشد ، اما هنوز با توجه به امكانات بالقوه خود از نظر موقعيت ويژه اقتصادي ، معدني و جغرافيايي صنعتي نشده است و بايد تدبيري جهت اقتصادي كردن صنايع كشاورزي ، معدني با احداث واحدهاي تبديلي انديشيده شود . استقرار واحدهاي صنعتي بيشتر در شهرهاي بزرگ استان نشاندهنده عدم رغبت سرمايه گذاري به سرمايه گذاري در ديگر نقاط استان ميباشد كه بايد ارائه مشوقهاي سرمايه گذاري د رمكانهاي كمتر توسعه يافته مورد توجه قرار گيرد . صنعت استان را ميتوان در زمينه وجود كارخانجات فراوري معدني ، كشاورزي و دامي ، نساجي ، الكترونيك ، خودرو و نيروي محركه ، ماشين سازي ، صنايع شيميايي سلولزي و كاني تقسيم بندي كرد .

1. صنايع فر آوري معدني :   مانند واحدهاي كنستانتره روي ، فروالياژها نظير فروسيليس ، فروكروم ، فرو منگنز ، سولفات ، سنگ و اسلب ، سيمان و ورق آزبست .

2. صنايع تبديلي كشاورزي دامي : كنسانتره گريپ فروت و ميوه جات ، بسته بندي و سورتينگ خرما و پسته ، فراورده هاي لبني ، موكشي كورك ، خوراك دام .

3. صنايع خودرو :‌خودرو سازي ، قطعات موتور سيكلت ، شناورهاي دريايي ، قطعات خودرو .

4. ماشين سازي : ماشين آلات ترمينال ضبط پسته ،‌ ماشين الات توليد لوله و اكسترودر ،‌ ماشين آلات پخت نان و ماشين آلات تصفيه شكر .

5. صنايع شيميايي و سلولزي : انواع لاستيك ، لوله هاي پلي اتيلن ، پلي پروپلين ، پي وي سي ، انواع چسب و رزين قطعات لاستيكي .

6. صنايع نساجي : نخ پنبه اي ، گوني پلي پروپلين ، پارچه هاي پلاستيكي ، پارچه فاستوني ، فرش ، اسفنج ، منسوجات نبافته ، چاپ و تكميل پوشاك .

7. صنايع غذايي : روغن نباتي ، آرد ، نوشابه ، سوسيس ، كالباس ، رب گوجه فرنگي ، انواع كنسرو گوشتي وغير گوشتي و كيك و كلوچه ، نان .

8. صنايع برق و الكترونيك : انواع كابل ، كنتور ، تلويزيون ، تابلوهاي برق ، كيس وكامپيوتر ،

مناطق ويژه اقتصادي

 استان كرمان با ايجاد مناطق ويژه اقتصادي سيرجان و ارگ جديد علاوه بر ايجاد تحركي جدي در فراهم ساختن بسترهاي زير بنايي مورد نظر سرمايه گذاران با هدايت و پشتيباني مديريت استان در مدت كوتاهي سرمايه گذاريهاي قابل توجهي در مناطق مذكور واقع در شهرستانهاي سيرجان و بم صورت پذيرفته است .

وضعيت مجوزهاي صنعتي در مناطق ويژه اقتصادي :

نگرشي بر عملكرد بخش صنعت در سال 1380

در سال 1380 ، تعداد 245 فقره جواز و اعلاميه تاسيس و پيش بيني سرمايه گذاري 2719847 ميليون ريال و اشتغال 10029 نفر صادر گرديده است . از اين تعداد بيشترين درصد ( 2 / 36  درصد ) مربوط به محصولات غذايي و آشاميدني مي باشد . همچنين در سال 1380 تعداد 9 فقره مجوز خدمات مهندسي صادر گرديده است . در سال 1380 ، تعداد 53 فقره پروانه بهره برداري با سرمايه گذاري 1040817 ميليون ريال و اشتغال 1445 نفر صادر گرديده است . در خصوصص پروانه هاي بهره برداري صادره نيز بيشترين درصد مربوط به محصولات غذايي (7 / 54 درصد ) مي باشد .

مجوزهاي صنعتي صادره در سال 1380

مجوزهاي صنعتي صادره تا پايان سال 1380

تا پايان سال 1380 تعداد كل مجوزهاي تاسيس صادره 1158 فقره با پيش بيني سرمايه گذاري 5416446 ميليون ريال و اشتغال 38670 نفر مي باشد . تا پايان سال 1380 تعداد پروانه هاي بهره برداري صادره 802 فقره با سرمايه گذاري 2500837 ميليون ريال و اشتغال 24130 نفر مي باشد .

 وضعيت معدني استان

معادن مهم استان كرمان : معادن مس ، آهن ، كروميت ، زغالسنگ ، تيتان ، سرب و روي ، معادن سنگ تزئيني و نما هستند . اولين آثار گدازگري سنگهاي مس مربوز به هزاره چهارم قبل از ميلاد را باستان شناسان در تل ابليس ( در استان كرمان ) و همچنين در نزديكي بم يافته اند . معدن گل گهر نيز داراي كارهاي معدني باستاني بوده است كه احتمالا ً‌در دوره هخامنشيان از آن آهن استخراج ميكرده اند . استان كرمان داراي غني ترين معادن در كشور مي باشد . بيش از 30نوع ماده معدني در اين استان شناخته شده است كه در حال حاضر از 16 نوع آن بهره برداري مي گردد و بقيه در مراحل اكتشاف و يا پتانسيل يابي گرديده در آينده اي نزديك انشاء الله مورد بررسي و اكتشاف قرار خواهد گرفت .

ذخيره يا مواد معدني استان بالغ بر 2 ميليارد تن است و استخراج ساليانه مواد معدني استان 21 ميليون تن    ميباشد ، اين آمار نشانگر اين است كه با توجه به اينكه تعداد معادن فعال استان حدود 5% معادن كل كشور را شامل ميگردد ، وضعيت معادن استان به نحوي است كه بيش از 30 %  كل توليد كشور از معادن استان كرمان صورت مي پذيرد و اين نشانگر نقش ويژه معادن استان در كل كشور ميباشد . در حال حاضر 3 معدن مس شامل معادن مس سرچشمه ، ميدوك و چهارگنبد فعال ، 2 معدن مس ديگر درحال آماده سازي براي فعال شدن هستند كه در آينده اي نزديك فعال ميگردند و همچنين ، 10 معدن ديگر مراحل اكتشافي را مي گذرانند ، آهن در رتبه دوم از لحاظ ذخيره مي باشد .

معادن آهن فعال استان شامل : معدن آهن گل گهر و معدن آهن چشمه سفيد هستند كه هر دو در شهرستان سيرجان ميباشند . ذخيره تيتان استان كرمان نيز قابل توجه ميباشد . اين معدن در 350 كيلومتري جنوب غرب كرمان واقع شده و تا بندر عباس 175 كيلومتر فاصله دارد . ذخيره معدن تيتان مشتمل بر آبرفت و سنگ مادر مي باشد . ذخيره آبرفتي كانسار 160 ميليون تن با عيار متوسط 8% و ذخيره سنگ مادر 110 ميليون تن با عيار 5% است .

استان كرمان از لحاظ سنگهاي تزئيني و نما نيز قابل توجه مي باشد و در سالهاي اخير سرمايه گذاري قابل توجهي توسط بخش خصوصي در اكتشاف معادن ، مخصوصاً معادن سنگهاي تزئيني و نماي استان انجام شده است . معادن اونيكس (ONIX) سبز و سفيد استان فعال و به خارج از كشور صادر ميگردد . معادن مرمر قرمز و صورتي مشابه معادن قرمز اسپانيا و صورتي والنسيا (Valencia ) در نزديكي شهر كرمان واقع شده اند و محصولات خام و فرآوري شده اين دو معدن نيز صادر ميگردد .

نگرشي بر عملكرد بخش معدن در سال 1380

در بخش معدن تعداد پروانه هاي اكتشاف صادره 161 فقره با سرمايه گذاري 66810 ميليون ريال ، تعداد گواهينامه هاي كشف صادره 13 فقره بت سرمايه گذاري 2415 ميليون ريال و اشتغال 65 نفر و پروانه بهره برداري صادره 28 فقره با سرمايه گذاري 41332 ميليون ريال و اشتغال 588 نفر صادر گرديده است .

مجوزهاي معدني صادره در سال 1380

مجوزهاي معدني صادره تا پايان  سال 1380

تعداد پروانه هاي بهره برداري صادره در بخش معدن تا پايان سال 1380 ، 108 فقره با سرمايه گذاري بالغ بر 54129 ميليون ريال و اشتغال 17739 نفر ميباشد . تعداد گواهي اكتشاف صادره تا پايان سال 1380، 116 فقره با سرمايه گذاري 19620 ميليون ريال و پيش بيني اشتغال 580 نفر ميباشد .

وضعيت زمين شناسي و نحوه استقرار معادن استان كرمان

استان كرمان از لحاظ زمين شناسي داراي شرايط ويژه اي در كشور ميباشد ، زمين شناسي اين استان به نحوي است كه اكثر دورانهاي زمين شناسي در اين استان رخنمون دارند و بخش عمده كمربند مس زائي آلپ ، هيماليا – كه قسمتي از آن با روند شمال غرب – جنوب شرق و در كشور ايران از آذربايجان تا سيستان و بلوچستان گسترش دارد – در استان كرمان واقع شده است  و معادن متناسب به هر دوران نيز در اين استان تا حدودي شناخته شده است .  ذيلاً به صورت اختصار وضعيت زمين شناسي و پديده هاي مربوطه و معادن موجود و شناخته شده و پتانسيلهاي احتمالي آن آورده ميشود :

1. پلات فرم پالئوزوئيك : اين پلات فرم محدودهاي راور ، كوهبنان ، زرند ، كرمان ، جوپار ، گوك و شهداد و قلب رفسنجان و انار را در بر ميگيرد . مواد معدني موجود در اين پلات فرم معادن : زغالسنگ ، خاك نسوز ، بال كلي ،‌ بنتونيت ، آهن ، گچ ، سنگهاي مرمريت . تراورتن ، سرب و روي ، سيليس و چنيدين انديس مس نيز در اين زون گزارش شده است . معادن زغالسنگ كرمان آهن جلال آباد ، سرب و روي راور ، در اين زون واقع شده اند .

2. زون فليش انار ، بردسير ، دهبكري : اين زون مناطق شمالغرب رفسنجان غرب و شمالغرب باغين و ساردوئيه و شرق دهبكري را پوشش ميدهد معادن چندان مهمي در اين زون وجود ندارد ، ليكن مارنهاي اين زون جهت مواد اوليه سيمان قابل بررسي مي باشند .

3. زون آتشفشاني دهج ، ساردوئيه ، جمال بارز :‌ اين زون آتشفشاني سهند – بزمان است معادن موجود در آن عمدتاً مس ،‌ سرب  و روي ، پوكه هاي معدني ، كائولن ، پوزولان ، مرمر ، تراورتن و گرانيت مي باشند .

4. زون آميزه رنگين  ده شير ، بافت : اين زون در ادامه گسل ده شير بافت ميباشد و مناطق رباط ، دوچاهي ، بلورد ، بافت را در بر ميگيرد و كروميت هاي منطقه بافت و بلورد را رد استان كرمان پوشش ميدهد . معادن موجود شامل مرمريت هاي سبز و قرمز شهربابك ، مرمريت دوچاهي ، معادن منگنز بلورد و بافت و كروميتهاي اين منطقه ميباشد .